22 września, tradycyjnie pod Pomnikiem Poległych w Boryszewie, odbyły się uroczystości 86. rocznicy rozstrzelania przez Niemców 50 żołnierzy Bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej. Jest to doskonała okazja do przypomnienia sobie tych tragicznych wydarzeń.
Pretekst do masakry dało fałszywe doniesienie złożone przez służącego w Wojsku Polskim volksdeutscha, jakoby żołnierze batalionu brali udział w rzekomym pogromie niemieckiej ludności cywilnej podczas wydarzeń tzw. bydgoskiej krwawej niedzieli. Choć w trakcie tych wydarzeń żołnierzy oddziału nie było w rodzinnym mieście, w sfingowanym procesie uznano ich za winnych, po czym wytypowano 50 z nich, którym w odwecie wymierzono karę śmierci. Wszystkich skazańców rozstrzelano ogniem karabinów maszynowych nad przygotowanym uprzednio grobem. Rannych dobijano strzałami pistoletów. Jedynym świadkiem – Polakiem obecnym przy egzekucji był ksiądz Wacław Rączka.
„Za Polskę walczyliśmy, za Polskę umieramy” – taki był ostatni okrzyk wzniesiony przed plutonem egzekucyjnym przez jednego ze skazańców, usłyszany przez mieszkańców domów leżących nieopodal miejsca egzekucji.
8 listopada 1940 r. rozpoczęto ekshumację ciał na cmentarz parafialny w Kozłowie Biskupim, gdzie zostały pochowane w skromnej zbiorowej mogile. Dopiero w 1959 roku wykonano betonowe obrzeżenie grobu i ustawiono granitowy krzyż oraz tablicę z napisem:
22 IX 1939
Za Polskę Walczyliśmy!
Za Polskę Umieramy!
Cześć Bohaterom!
W 1981 roku odsłonięto na grobie zamordowanych pomnik oraz tablicę z zapisanymi nazwiskami wszystkich 50 ofiar zbrodni, ustalonymi w 1976 roku.
Uroczystości rozpoczęły się na cmentarzu w Kozłowie Biskupim, gdzie oddano hołd poległym poprzez złożenie kwiatów na ich kwaterze. Centralna część obchodów miała miejsce przy Pomniku Poległych w Sochaczewie – Boryszewie.
Wydarzenie zainaugurował program artystyczny pt. „Polska to my”, przygotowany przez uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 w Sochaczewie. Następnie miało miejsce uroczyste podniesienie flagi państwowej oraz odśpiewanie hymnu państwowego.
Jak co roku, jednym z głównych punktów obchodów była polowa Msza Święta w intencji pomordowanych, celebrowana przez proboszcza Parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kozłowie Biskupim, ks. Jacka Grzywacza. Rys historyczny wydarzeń związanych z mordem na żołnierzach Bydgoskiego Batalionu Obrony Narodowej w Boryszewie przedstawił Jakub Wojewoda.
Uroczystość miała podniosły charakter dzięki wojskowej oprawie. Odczytano przejmujący Apel Pamięci, w którym przypomniano liczne zbrodnie popełnione przez armię niemiecką na ziemi sochaczewskiej. Po nim kompania honorowa żołnierzy z 38. Sochaczewskiego Dywizjonu Zabezpieczenia Obrony Powietrznej oddała salwę honorową.
Na zakończenie delegacje złożyły kwiaty pod pomnikiem, oddając hołd żołnierzom, którzy walczyli i zginęli w obronie Ojczyzny. Po oficjalnej części uczestnicy mogli posilić się tradycyjną wojskową grochówką.
W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele władz rządowych i samorządowych, wojska, policji, straży, a także harcerze, organizacje kombatanckie, stowarzyszenia, nauczyciele, uczniowie oraz mieszkańcy powiatu.
Gminę Nowa Sucha, w imieniu Wójta Gminy, reprezentowała Sekretarz – Anna Zatorska-Janiak. Obecna była również Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Kornela Makuszyńskiego w Kozłowie Biskupim – Urszula Mergner wraz z pocztem sztandarowym, który stanowili uczniowie szkoły.
Zdjęcia: Miasto Sochaczew, Starostwo Powiatowe w Sochaczewie
.png)
_location_map.png)
